Makale Özeti: TEMATİK ALGI TESTİ, CİNSEL PATOLOJİ VE TEHLİKELİLİK

Bu rapor; 17 yaşındaki -tecavüz, ensest, pedofili, sadizm, teşhircilik ve nekrofili gibi cinsel sapkınlıkları olan- bir erkek hastayla ilgiliydi. Aynı zamanda şizofreni belirtileri gösteren bir hastaydı. Bu vaka, bireyin cinsel patolojisiyle ilgili bilgi sağlayan Tematik Algı Testi (TAT)’ni göstermek ve bu kişinin hastaneye yatması sonucunda gerçekleşen bazı tehlikeleri göstermek için yayınlandı. Bu tehlikeliği tahmin etme konusunda çeşitli tartışmalar vardı. Testi yapan kişinin ve süpervizörün değerlendirmeleri, testi yapmadan önce kişinin geçmişine ve hastanede yatarkenki davranışlarına bağlıydı. TAT gibi bir testte düşmanca içeriğin, şiddete eğimi ya da agresif fanteziyi belirleyip belirlemeyeceği konusunda da tartışmalar vardı. Daha sonra TAT’daki agresif fantezinin, direk olarak sinirlilikle ilgisinin olduğu bulundu. Tematik Algı Testindeki yüksek çekim olan kartlar, sinirliliği daha az ayırabilen kartlardır ve çekingenlik eksikliğini ölçer. Düşük çekim olanlar kendini teşvik etmeyi ölçer. Ayrıca, yüksek ve düşük çekim kartlarda, kişinin kendi kişilik dinamikleri gösterilir. Bu iki faktör de sinirlilikteki psikodinamik faktörleri oluşturur. Hem ayrıdırlar hem de sentez içindedirler.
Rapora bakıldığında; C, kendini öldürme girişimlerinden dolayı hastaneye yatırıldı. Depresyon ve çaresizliğinin altındaki dinamikleri belirlemek için test yapıldı. Hastanın geçmişine bakıldığında hasta, babasını hiç tanımadığını söyledi. Annesi tarafından 5 yaşındayken terk edildiğini ve anneannesi ve kardeşleriyle yaşadığını söyledi. Zekâ testinin sonuçlarında, zekâsı normal çıktı. Psikiyatrik geçmişine bakıldığında, 11 ve 13 yaşları arasında 5 kez hastaneye yatırıldığı görüldü. Madde ya da alkol kullanımı yoktu. Ailesi hastaneye onu görmeye gelmediği için yeterli bilgi de alınamadı.
Geçmişiyle ilgili hikâyesi alındıktan sonra Tematik Algı Testi uygulandı. Depresyon veya psikoz beklenirken; sonuçlara bakıldığında, çok biçimli sapkınlığı olan ağır bir patoloji bulundu. Hastaya ilk iki seansta Bender - Gestalt, figür çizme, zeka testi ve gelişigüzel bir Rorschach uygulandı. Son seansta ise Tematik Algı Testi uygulandı. Hastanın 3. kartta ve ondan sonra gelen kartlarda, testi yapan kadına karşı çirkin cinsel tepkileri vardı. Kadın, bu hastanın çok önemli şeyler söylediğine karar verdi ve seansı durdurdu.
Hastanın raporu yazıldıktan sonra C’ nin ailesiyle görüşüldü ve ailesinden, onun daha önce 5 yaşındaki bir kıza cinsel tacizden tutuklandığı öğrenildi. Bu tutuklanma olayı C’ nin intihar girişimine sebep oldu. Pedofili için tedaviye başlandı. Terapiler sırasında birçok genç kıza cinsel ve sadistçe tacizde bulunduğu ve birçok küçük çocuğa -çoğu başarısız- cinsel taciz girişimleri olduğu öğrenildi. Ayrıca sokakta kendini sergilediği, yani teşhircilik yaptığı da öğrenildi. Bununla birlikte, terapiler sırasında kendisi de yaptığı birçok şeyi itiraf etti. Geçen yıl, 1 yaşındaki yeğeninin vajinasına iğne soktuğunu ama bir kanamaya sebep olmadığını söyledi. Kardeşlerinin kedi ve köpeğine nasıl işkence ettiğini ve öldürdüğünü anlattı. Bütün bu anlattıkları ailesinin anlattıklarıyla karşılaştırıldı ve doğrulandı. Hastanede de bayan hastalara terbiyesiz şeyler yaptığı gözlendi. İki hastayla cinsel ilişkiye girdi ve onlara, onlar sürekli artan isteklerini yerine getirmediklerinde, şiddet uyguladı. Ayrıca 13 erkek hastayla da cinsel ilişkiye girdi. Personeller birebir ilgilenmek zorunda kaldı ve hasta, başka bir hastaneye transfer edilmeye çalışıldı. C’ ye göre yaptıkları gayet normal şeylerdi. Bunları uygun görmeyenlerin geri kafalı olduklarını düşünüyordu. Erkeklerin pedofili olduklarını, pedofilinin suç olmasının bir önyargı olduğunu düşünüyordu. Defalarca hastaneden kaçmayı denedi ama yakalandı. Ayrıca, kadın terapistine cinsel şiddet uygulayacağına dair tehditler ediyordu. Hastalardan para çalıyordu. Odasına yeni gelen bütün hastalara, cinsel davranışlarını anlatıyordu. Hastaneye yatışının 2. yılında kendini asmaya çalıştı ama amacına ulaşamadı. Buna rağmen, 3. yılında bir gün kendini kemerle banyoya astı ve öldü.
Sonuç olarak, rapor; C’ nin davranışlarından, hastane ortamında da ne kadar çok tehlikeli olabileceğini göstermiştir. Ayrıca TAT, cinsel patolojiyi teşhis etmede oldukça etkili bir envanter olduğu da gösterilmiştir.

Pam, A. & Rivera, Jo-Ann, Sexual Pathology and Dangerousness from a Thematic
Apperception Test Protocol, Professional Psychology: Research and Practice, 1995. Vol.26. No. 1.72-77

Makaleyi İngilizce'den tercüme eden ve özetleyen: İlkay Azak

Makale Özeti: Color and Personality: Strong’s Interest Inventory and Cattell’s 16PF

İnsanların tercih ettiği renklerin, karakterlerini yansıttığını savunan bu makale; Rense Lange ve Jason Rentfrow tarafından yazılmıştır. Yapılan birçok araştırma, renk seçimlerinin ruh halini etkilediğini; dolayısıyla, davranışların da etkilendiğini ortaya çıkarmıştır. Lüscher'in yaptığı araştırmada; dışa dönük insanların heyecan verici renkleri (kırmızı) seçtikleri, içe dönük insanların ise durgun renkleri (mavi) seçtikleri gözlemlemiştir. Stone'un 2003'te yaptığı araştırmada ise; kişilerin test performansı, bulundukları odaya göre değişmiştir. Mavi odada bulunanların test performanslarının, kırmızı odadakilere göre daha yüksek olduğu ve mavi odadakilerin daha pozitif ruh haline sahip oldukları gözlemlenmiştir. Seçilen renklerin karakter ile ilgisinin olduğu gibi, insanların duyguları üzerinde de etkisi vardır. Bunun yanı sıra seçilen renklerin, insanların sosyal hayatta nasıl bir birey olduğu, hangi alanlarda başarılı olduğu ve hobileri hakkında bilgi verdiği de savunulmuştur.
Yapılan araştırmalara ek olan bu çalışmada, seçilen renk ile insanların kişilikleri arasındaki ilişkiyi anlamlandırmak hedeflenmiştir. Bunun için, öncelikle Dewey Renk Ristem Testi, daha sonra da iki ayrı psikolojik test uygulanmıştır. Bunlar, Strong'un İlgi Envanteri ve 16PF Kişilik Testi’dir. Strong'un İlgi Envanteri 317, 16PF Kişilik Testi ise 185 soru içermektedir. Bu testlerin amacı, kişilerin karşılaştıkları durumlarda nasıl davranacağını öğrenerek, karakter özelliklerini ortaya çıkarmaktır ve karakterine uygun olan meslek alanlarını keşfetmesine yardımcı olmaktır.
Dewey Renk Sistem Testi’nde (Dewey Color System Test) ise 5 ayrı bölüm bulunmaktadır. Her bölümde ayrı renkler bulunmakta; ilk dört bölümde, tercih ettiğin ve etmediğin olmak üzere, katılımcılardan 2 ayrı renk seçilmesi isteniliyor; son bölümde ise, 15 rengi tercih ettiğinden etmediğine doğru sıralama yapılması isteniliyor. Yapılan bu uygulamanın sonucunda, katılımcının karakterinin özellikleri ortaya çıkıyor ve bu özelliklere göre, seçtiğinde daha başarılı olabileceği 25 meslek sıralanıyor. İlk aşamada yapılan Dewey Renk Sistem Testi’nden sonra iki ayrı çalışma yapılıyor. Birinci çalışmada Strong'un İlgi Envanteri uygulanıyor, ikinci çalışmada ise 16PF Kişilik Testi uygulanıyor. Buradaki amaç, Dewey Renk Sistemi’nde ulaşılan sonuç ile psikolojik testlerin sonucunun uyuşup uyuşmadığını anlamaktır. Yani; renk tercihlerinin, insanların karakterlerini yansıtıp yansıtmadığını ortaya çıkarmak hedeflenmiştir.
Yapılan ilk çalışmada Dewey Renk Sistem Testi sonucu ile Strong'un İlgi Envanteri’nin sonucu örtüşmüştür. İnsanların tercih ettiği renklerin, onların karakterlerini yansıttığı sonucuna ulaşılmıştır. 16PF Kişilik Envanteri’ndeki sonuçlar da aynı şekilde bu hipotezi destekledi. Bulgular beklenildiği gibi çıktı, yani insanların sevdiği renkler onların kişilikleri hakkında bilgi verebilir.

Lange, R. & Rentfrow, J., Color and Personality: Strong’s Interest Inventory and Cattell’s 16PF, Energia White Paper # DCS – 23, pp.1-9


Makaleyi İngilizce'den tercüme eden ve özetleyen: Büşra Toktaş

Makale Özeti: DIMENSIONS OF THE RORSCHACH

Rorschach algısal task olarak tasarlanmış olsa da aslında kişilik yapılarını degerlendirmede katkıda bulunabilir. (Rorschach, 1942).Baughman (1965) Rorschach testinin mürekkepleri,renk degişkenleri ve figür-zemin ilişkilerini ve bunların yanında ki diger ihmal edilen uyarıcı özellikleri ayarlamak için girişimde bulunmuştur. Bunun yanında projektif testlerde testin fiziksel uyarıcı özellikleirnin önemli olmasına ragmen Murstein,(1963) yapı kavramını ifade etmektedir. Rorschach mürekkep lekelerini Rabin(1959) 5s oranıyla ayarlamıştır.Bunlar(boyut,degerlendirme,aktivite ve kuuvet) Meer (1955) te bu kartları zor seviyeleri yargılamak ve kişisel tercihleri oranlama olarak degerlendirmiştir.Fakat bazı araştırmalar kartların kişilerin cevaplarıya belirlenmesiyle ilgisinin garanti olmadıgını göstermektedir.Önemli varsayımların biri altında çeşitli Rorschach puanlama kategorilernin gelişmiş oldugu belirleyiciler elde edilmiştir(formu,gölgeleri,şekilleri vs )Çok boyutlu ölçüm teknikleri psikofiziksel ölcüm yöntemleriniyle uyaranın yapısını algılamaya izin veriri fakat zorlamaz. kisilik tek bir boyutla anlasılıp açıklanamayacak özellikler tasıyan karmasık bir yapıdır. Bu durum kisiliğin incelenmesinde birden fazla öğenin ele alınıp arastırılması gereğini beraberinde getirmektedir.Rorschach Testi 10 adet, mürekkep lekelerinden oluşmuş kart içermektedir. Bu 10 kart, Hermann Rorschach’nın yüzlerce kart içerisinden son olarak tayin ettiği 10 karttır. Bu seçimlerdeki temel hedefi ise kartların hem çok somut hem de tam olarak ne olduklarını göstermemesidir. Çok boyutlu ölçekleme bize benzerlik ve farklılıklara göre değişik nesnelerin mümkün olan en az boyuttaki en iyi düzenlemesine ulaşma imkanını da vermektedir.Aynı zamanda farklılıkların yanında benzerliklerin ortaya konulmasında da yararlanılan bir yöntemdir.
Bu çalışmanın asıl amacı 10 Rorschach mürekkep lekelernin standart boyutlu ölçekleme araçlaryla temel boyutlarını araştırmaktır.Bu çalışmada 49 psikiyatrik hasta ve 29 klinik psikologtan oluşan iki deney grubu vardur.9 psikiyatrik hasta seçildi.Kalan 49 hasta aday gösterildi ve onları temelinde yetenegi okumak ve sözlü görevlere konsantre olmak vardı.Toplam 27 kadın ve 22 erkegin yer almıştı ve psikoz,nevroz,kişilik bozuklugu,beyin hasaru ve zihinsel gerilik vardı ve farklı yatıs süreleri mevcuttu.Bu deney grupları kognitif birleşme olarak etiketlendi.
Rorschach mevcut çalışmaların temelinde ve Literatürlerde, aşağıdaki uyarıcı kalibrasyonları
elde edilmiştir:
1. Öğrenci tercih-Bu değerler temsili Lise öğrencileri dayalı tercihlerdir(Hershenson, 1949).
2. Nevrotik tercih-Bu değerlerde kararsız için her inkblot için "gibi" yanıt yüzdesi elde edildi. (Nörotik) 5s (Wallen, 1948).
3. Psikotik tercih-Bu derecelendirmeye elde edilen lekeler için popülerlik sıradaydı.Anormal (akıl hastalarını, öncelikle psikotik)örnek (Wysocki, 1956).
4. Karma-grup tercihi-Bu skalaları Wysocki's (1956) popülerlik fakat öncelikli normal faktör üzerinde, sırada tercihlerini analiz yapan iki büyük tercih vardı ve Wysocki sonucuna faktörler dışa dönüklük ve uyumsuzluk etiketli. Bu faktör etiketler kart türüne göre edildi faktör işaretleme.
5.Cinsiyet yanıtı- Bir cinsel tepki ortaya çıkarmak için kendi eğilimine saygı
istendi ve amaç mümkün olduğunca kartlarını çok cinsiyet veya cinsel ilişki yanıt olarak vermek (Pascal, Reusch, Devine & Suttell, 1950).
6. Verimlilik-George (1955) üniversite örgencilerine her karta cvp vermelerini istedi.
7. Z karmaşıklığı-Beck (1961) frekans kaydetti.Her kartın bütün yanıtlarını ve kartlarını sıraladı.
8. Değerlendirme, kudret ve aktivite-Rabin (1959)üniversite öğrencilerinden anlamsal
oranı istedi her mürekkep lekesi diferansiyel ölçekler, değerlendirme, potens işaretleme
ve etkinlik. Kartların ardından faktör yükleri dayalı üç değişkenin her biri sıralanır edildi
değerlendirme, kudret ve aktivite için.
9. Güçlük-reaksiyon süresi-Brosin ve Fromm (1942) reaksiyon süresine dayalı rapor elde etti.
10. Zorluk yargı-Bu derecelendirmeye dayalı edildi
erkek üniversite öğrencilerinin Meer's (1955) çalışması kolaylığı veya mürekkep lekeleri kartlarından rütbe istendiBir kart bir yanıt bulmak için zor.
11. Form düzeyi-Meer (1955) da bildirdiilk form düzeyi için mürekkep lekeleri ve rütbeleriydi.
Bir küçük erkek üniversite öğrencileri tarafından verilen cevaplardı.
12. ret-Richards Frekans (1958) rapor
Fosberg ki, 4411 Rorschach kayıtları,red edilme sıklıklarını oranladı.
Çok boyutlu ölçekleme analizi Rorschach gelişimi için olası bir alternatif yöntem sağlamıştır.Bu çalışmada çok boyutlu ölçeklemeyle Rorschach anlatılmıştır.Bu sonuçlara
göre puanlama kategoriler geliştirilmiştir.Burada ilginç bir noktaya deginilmiştir ki o da deney grubundaki klinik psikologlar ve psikiyatrik hastalıgı olan insanlar arasında yapılmış olmasıdır.Sonuçlanan tabloya göre iki gruptada benzerlikler elde edilmiştir.Hasta ve psikologlar bilişsel entegrasyon olarak bazı kartları aynı algılamışlardır. Bir bütün olarak yoğun diyeceğimiz kartlarda beden imgesine gönderme yapmakta, diğer ayna şeklindeki kartlarda nesne ilişkilerine ve kişiler arası tasarımlara gönderme yapmaktadır.Wiggins(1966) Her iki projektif test ve psikofizikselyargılama yöntemleriyle kişilik testi uygulamış öğeleri aynı mantık üzerine dikkat çekmiştir .


Makaleyi İngilizceden tercüme eden ve özetleyen:MERİH ÖNER